HIA : การประเมินผลกระทบด้านสุขภาพ
แนวทางการดำเนินการเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน
โดย ดร.สิรินิมิตร วังสุนทร
กรรมการบริหาร
บริษัท ทีม คอนซัลติ้ง เอนจิเนียริ่ง แอนด์ แมเนจเมนท์ จำกัด
“...ความเปลี่ยนแปลงในด้านการประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ
ยังดำเนินไปอย่างต่อเนื่องด้วยเป้าหมายสูงสุด คือ
การพัฒนาที่ยั่งยืนและสามารถอยู่ร่วมกับชุมชนได้อย่างเป็นสุข…”
ในอนาคต การประเมินผลกระทบจากการพัฒนาโครงการต่างๆ ในประเทศไทยจะมีความเข้มข้นมากขึ้น โดยเฉพาะกระบวนการติดตามตรวจสอบและประเมินผลเพื่อนำไปสู่การปฏิบัติที่เป็นรูปธรรมและเกิดประโยชน์ต่อสังคมอย่างแท้จริง เมื่อศาลปกครองสูงสุดได้แก้คำสั่งศาลปกครองชั้นต้นให้ส่วนราชการ 8 แห่ง ระงับ 65 โครงการในเขตนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุดที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน และอนุมัติให้ดำเนินการต่อเนื่องได้ 11 โครงการ ซึ่งมาจากความพยายามของรัฐบาลในการหาแนวทางแก้ปัญหาทั้งภาคอุตสาหกรรมและภาคประชาชน โดยแต่งตั้งคณะกรรมการ 4 ฝ่าย เพื่อตรวจสอบการดำเนินการโครงการ 76 โครงการ เสนอแนะแนวทางแก้ปัญหามาบตาพุด และแสวงหาวิถีการพัฒนาที่ยั่งยืน
นับเป็นอีกหนึ่งความพยายามหาทางออกโดยการผลักดันเครื่องมือที่เรียกว่า HIA - Health Impact Assessment หรือ การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ  ซึ่งเป็นกระบวนการทางสังคมเพื่อให้ทุกฝ่ายได้ร่วมกันพิจารณาถึงผลกระทบทางสุขภาพ โดยมีการประยุกต์ใช้แนวทางและเครื่องมือที่หลากหลายในการระบุ คาดการณ์และพิจารณาถึงผลกระทบด้านสุขภาพที่อาจจะเกิดขึ้นหรือเกิดขึ้นแล้วกับประชาชนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ทั้งนี้ HIA เป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนานโยบายสาธารณะสาขาต่างๆ ที่ประเทศแถบยุโรปและอเมริกา ได้ตระหนักถึงความสำคัญมานานจนประเด็นเรื่องสุขภาพได้กลายเป็นวาระสำคัญในเวทีโลกไปแล้ว ขณะที่กลุ่มประเทศแถบเอเชียกำลังเริ่มตื่นตัว และเพิ่มระดับความสำคัญในประเด็นเรื่องสุขภาพมากขึ้นเรื่อยๆ
สำหรับประเทศไทยก็ได้ตระหนักถึงประเด็นด้านสุขภาพมากขึ้น โดยจะเห็นได้จากการที่พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 มาตรา 10 วรรคแรก ได้ระบุว่า เมื่อมีกรณีที่จะมีผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนเกิดขึ้น หน่วยงานของรัฐที่มีข้อมูลเกี่ยวกับกรณีดังกล่าวต้องเปิดเผยข้อมูลนั้นและวิธีป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพให้ประชาชนทราบและจัดหาข้อมูลให้โดยเร็ว ซึ่งกระบวนการดังกล่าวต้องสอดคล้องกับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550 มาตรา 67 วรรคสอง ที่กำหนดให้การดำเนินโครงการหรือกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรงทั้งทางด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อมทรัพยากรธรรมชาติและสุขภาพ จะกระทำมิได้เว้นแต่จะได้ศึกษาและประเมินผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนในชุมชนและจัดให้มีกระบวนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียก่อน
 การจัดทำ HIA ที่มีผลบังคับใช้แล้วนี้ ต้องบูรณาการร่วมกับการจัดทำการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA- Environmental Impact Assessment) และต้องดำเนินการผ่านขั้นตอนการมีส่วนร่วมของประชาชนถึง 3 ครั้ง คือ ครั้งแรก ขั้นกำหนดขอบเขตและแนวทางการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมและชุมชน ครั้งที่สอง ขั้นประเมินและจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ และครั้งที่สาม ขั้นทบทวนร่างรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ หลังจากหน่วยงานอนุมัติแล้วจะต้องดำเนินการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอีกครั้ง พร้อมส่งรายงานสรุปความคิดเห็นของประชาชนให้แก่คณะกรรมการผู้ชำนาญการฯ เพื่อพิจารณาดำเนินการต่อไป โดยโครงการที่ต้องการทำ HIA ต้องยึดหลักการดังต่อไปนี้
<<< 1 | 2 |
